Rehber · Özel durumlar
Maaşında haciz, nafaka kesintisi veya bloke olan emekli promosyon alabilir mi?
Üç ayrı durum, üç ayrı cevap: nafaka ve icra kesintisi promosyonu azaltır ama engellemez; bankada takipte borç başvuruyu bekletebilir; maaştaki bloke ise bankayı değiştirmenizi engeller. Hepsi resmî kaynaklarda yazıyor.
Yayın:
Önce hukuki zemin: emekli aylığı haczedilemez
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 93. maddesine göre gelir, aylık ve ödenekler devir ve temlik edilemez; SGK'nın kendi alacakları (md. 88) ve nafaka borçları dışında haczedilemez. Aynı madde, haczedilemeyen aylığa haciz talebinin borçlunun rızası yoksa icra müdürlüğünce reddedileceğini söyler. Yani maaşınızdan yasal olarak yalnız nafaka ve SGK alacağı kesilebilir; başka bir icra dosyası için haciz ancak sizin onayınızla mümkündür.
Kesinti varsa promosyon ne olur?
SGK'nın resmî rehberi md. 15: promosyon hesabında aylıktan yalnızca nafaka ve icra kesintileri düşülür; diğer kesintiler tutarı etkilemez. Bankalar da aynı kuralı yazıyor:
- Akbank: “Nafaka veya haciz kesintisi bulunanlara promosyon, kesintiler düşülerek ödenir.”
- İş Bankası ve Ziraat Bankası: promosyon, “varsa haciz ve nafaka kesintisi düşülerek” hesaplanır.
- Şekerbank: dilim, “icra ve nafaka kesintilerinden arındırılmış net gelir/aylık” üzerinden belirlenir.
Sonuç: kesinti promosyon hakkını kaldırmaz, dilimi düşürebilir. 23.552 TL aylıktan 5.000 TL nafaka kesiliyorsa dilim 18.552 TL üzerinden, yani çoğu bankada bir alt basamaktan hesaplanır.
Bankada takipte borcunuz varsa
İş Bankası resmî sayfasında açık: “bankada açık (icra/yasal) takipte borcu olanların başvuruları, borcun tamamen tahsil edilmesinin ardından ayrıca değerlendirilir.” Diğer bankalar bu durumu sayfasında düzenlemiyor; aynı bankaya borcunuz varsa promosyon başvurusundan önce bankaya sorun. Başka bir bankaya olan borç, SGK rehberine göre (md. 20) emeklilik öncesi kullanılmış bir krediyse banka değişikliğine engel değildir.
Maaşta bloke: promosyonu değil, taşımayı engeller
SGK'nın resmî rehberi md. 21: promosyon ödendiğinde “aylık taşıma işlemine” bloke konur; bloke aylığın ödenmesini engellemez, yalnız başka bankaya taşımayı engeller ve cayma bedeli ödenip bankacılık sorunu kalmayınca kaldırılır. md. 19: aylık karşılığında kredi kullanmak da değişikliğe engeldir (kredili mevduat hesabı olup kullanmayanlar ile kredi kartı hariç). Bankalar bunu başvuru şartı olarak yazıyor: ICBC Turkey “maaşta bloke bulunmaması”, ING “maaşta mevcut promosyon veya kredi blokesi bulunmaması”; Akbank ve Garanti BBVA, bloke yoksa mobilden başvuruya izin veriyor.
Yani blokeli maaşla yeni bankadan promosyon alamazsınız; önce blokeyi kaldırmanız gerekir.
Blokeyi kaldırıp taşımak: 4 adım
- Blokenin türünü öğrenin: mevcut bankanız (promosyon taahhüdü mü, kredi mi) ya da e-Devlet'teki SGK banka değişikliği ekranı.
- Promosyon blokesiyse kalan süreye oranlı iadeyi (cayma bedeli) hesaplayın ve ödeyin; SGK md. 21'e göre bloke bedel ödenince kaldırılır.
- Kredi blokesiyse krediyi kapatın ya da bankayla yapılandırın; SGK md. 19 kredi sürerken taşımayı engelliyor.
- Bloke kalkınca yeni bankaya e-Devlet veya şubeden taşıyın; promosyon başvurusu ilk maaştan sonra.
Promosyonun kendisi haczedilebilir mi?
5510 md. 93 aylığı korur; promosyon aylık değildir ve haczedilemezliği için ayrı bir hüküm yoktur. Promosyon hesaba yattıktan sonra aynı bankaya olan borç için bankanın mahsup yapıp yapamayacağını imzaladığınız taahhütname ve hesap sözleşmesi belirler. Beklemediğiniz bir kesintide önce bankaya yazılı başvurun, sonuç alamazsanız Tüketici Hakem Heyeti ve e-Devlet üzerinden BDDK şikâyeti yolu açık. Bu sayfa hukuki tavsiye değildir.